Khi xuân vào nhà

Nó bắt đầu bằng một vệt màu trắng mờ mờ cuối vườn. Một sáng sớm thức dậy chuẩn bị đi làm, tình cờ nhìn về phía hai bụi hồng gai đang xơ xác vì mùa đông, chợt thấy lác đác những đốm trắng, tự nhủ không biết cái gì từ vườn hàng xóm bay sang bám lên đám cỏ chết khô này. Rồi cả ngày bận rộn quên béng cái màu trắng và nghi vấn về láng giềng. Buổi chiều đi vòng quanh hồ bơi dọn dẹp lá chết, nhớ tới màu trắng và nhìn về cuối vườn. Rồi lặng đi. Hoa mai trắng đang nở!

Tên tiếng Mỹ của nó là Quince, tôi chưa từng gặp nó ở Dalat hay bên Bỉ. Nó có hai màu trắng và hồng. Ở tiệm cây cảnh Việt Nam, nó được âu yếm gọi bằng mai hồng hay mai trắng. Mỗi khi đến độ Tết về, dân tha hương tìm cành tìm hoa của nó đem vào nhà thay thế những cánh mai vàng hay mai hồng đi vào ký ức thuở nào. Của đáng tội, nó ít khi nở đúng vào dịp Tết cho dân xa xứ khỏi chạnh lòng. Mà thường vào sau Tết, nó mới rộ lên dọc theo hàng rào, cuối sân. Dân tha hương vẫn hân hoan đón chào nó. Có còn hơn không ấy mà.

Nó mọc dại, hoặc được bán trong chậu cho những khu vườn cấm tiệt không được mọc dại cái gì. Nó không thuộc loại cây một thân vươn thẳng lên trời mà là dạng bụi rậm. Cành của nó mọc vô tổ chức lắm, đâm ngang đâm dọc, nếu không tỉa tót thì nó chĩa thẳng qua hàng rào hàng xóm, nếu không cắt cành thì nó nghiễm nhiên vươn lên trời cao hơn đầu! Và đầy gai. Đừng tưởng chỉ hoa hồng mới có gai, nó có gai trong từng kẽ lá. Thiên hạ không biết, tưởng nó hiền lành, vội vàng cầm lấy một cành mai mà chụp thì thay vì cười lại la oai oái. Tôi cắt vài cành đem vào nhà cắm trong cái tô màu đỏ. Thằng con đứng nhìn bảo có hơi hướng Nhật. Hoa đem vào nhà chóng tàn hơn hoa ngoài vườn. Nhưng mưa suốt mấy ngày, chẳng lẽ tôi che dù đứng ngắm hoa?

Nó đấy, bông hoa mai dại mong manh của dân tha hương xứ Mỹ.

Rồi một sớm mai thức dậy, lại thấy một vệt trắng khác cuối vườn. Lần này là từ cây mận, tên mỹ miều là Plum Rosa. Ra trái được đúng một mùa, trái khá ngọt. Những năm tiếp theo, các trận gió lộng thổi ngang vườn cuốn sạch cả hoa lẫn trái, chủ nhân mong ngóng mỏi mắt chẳng thấy gì có gì ăn được đành ra chợ mua về ăn cho nhanh. Không trái nhưng hoa năm nào cũng nở, làm cái hàng rào màu nâu bạc phếch sau lưng nó đâm ra đỡ buồn tẻ, làm cho tôi có cớ ra vườn sau những hôm trời lạnh, chỉ để ngắm nhìn những bông hoa bé tí, chi chít đầy cành. Và một sáng trời xanh biếc, nhìn màu trắng của nó nhớ đến những cây mận chua loét ở Thái Phiên. Màu trời liên tưởng đến nắng Dalat, màu trắng nối kết với hàng mận sau vườn nhà Bác Chính. Ôi ký ức!

Nó lưu lạc đến cuối vườn nhà tôi từ một người bạn. Bạn mua về chưa kịp trồng nó xuống đất thì bán nhà, dọn nhà. Nhìn cái chậu to đùng bạn hỏi tôi thôi mang về trồng nhé nếu không bạn đành vứt lại. Tôi không nỡ nhìn cành cây gầy đét lay lắt trong chậu nhựa bèn mang về đào lỗ trồng cuối sân. Không trái nhưng tháng ba nào nó cũng nở hoa cho tôi nhìn. Tháng ba nào nó cũng là một tín hiệu báo mùa xuân tới. Tháng ba nào nó cũng hân hoan nở hoa khi trời còn se lạnh và gió chưa về. Tháng ba nào nó cũng hỉ hả bung màu trắng tinh khiết lên nền trời xanh và cao của Texas những tháng đầu năm. Tháng ba nào nó cũng hân hoan gọi ong đến. Vo ve suốt ngày. Rồi một trận gió to suốt đêm, hôm sau tôi chỉ còn thấy những cánh hoa rơi đầy hồ bơi. Nó bây giờ lá xanh xum xuê chẳng còn hoa. Tôi sẽ chờ nó năm tới để thấy một vầng sáng trong khu vườn hãy còn hơi hướm mùa đông của tôi. Tôi sẽ chờ nó gọi mùa xuân tới.

Nó đấy, cây mận ăn trái để nhớ đến vườn Thái Phiên thời thơ ấu.   

Rồi một hôm lùi xe ra khỏi garage đi làm, chợt thấy vài vệt trăng trắng nơi kính chiếu hậu. Nhìn quanh quất thấy cây mận dại trước nhà lốm đốm những nụ. Chiều về hân hoan ra tận gốc ngước mắt lên trời và hồi hộp chờ. Ba ngày sau cả cây mận bung hoa trắng rợp góc trời. Hàng xóm đi qua bảo cây này đẹp thật, hàng xóm đi về bảo ô hoa nở rồi này. Tôi đứng dưới gốc cây lúc 7 giờ sáng cầm máy hình lom lom nhìn những cánh hoa qua ống kính, qua mắt thường thấy màu trắng rất đỗi tinh khôi cho một ngày tinh khôi. Tôi nhìn nó từ cửa trước rồi từ các khung cửa sổ trên lầu. Bắt thằng con nhìn, bắt ông chồng nhìn. Bởi vì dáng nó quá hoàn hảo. Xoe tròn, cân đối, nở đều tứ phía.  

Nó là cây mận dại, vì hoang dã nên mới chịu nổi nền đất sét xứ Texas. Sau khi đã trồng từ Dogwood đến Red Bud thất bại, vì nắng nóng, vì gió cành dòn nên gẫy ngang thân, tôi chọn nó, cây mận dại vững vàng. Nó lớn từng ngày, thoạt đầu chỉ nhỉnh hơn đầu tôi, bây giờ tôi phải bắc thang mới tỉa cành cho nó được. Mới đầu tôi rón rén cắt những cành nhỏ xòe thấp gần đất, bây giờ tôi phải dùng cưa để cưa những cành to hơn cho nó khỏi che mất nắng đám cỏ mọc dưới chân. Hoa của nó có mùi thơm nồng, đứng dưới gốc cây vào một ngày trời đẹp, gió nhè nhẹ, hít mùi hương của nó thấy xuân đã về. Buổi chiều chạng vạng dẫn chó đi bộ về, tôi thường ngắm nó từ phía bên kia đường, một mảng trắng nổi bật trên bầu trời xám tím chiều tà, rực rỡ nhưng lại vô cùng đơn sơ. Gió lặng hoa còn, nó như thế đến cả ba tuần mới bắt đầu úa vàng, rụng đi, rồi chồi xanh thay thế cho màu trắng của hoa. Nhìn cánh hoa tàn, tôi phải thốt lên “Thôi thế là xong”. Một năm nữa tôi sẽ gặp lại màu trắng của nó, của những cánh hoa gợi nhớ cây mai nhà Bác Hiện thời thơ ấu. Khi những cánh hoa theo gió rụng rơi, tôi không khỏi chạnh lòng nhớ đến những cánh hoa mai hồng sân nhà số 7 năm nào. Tôi chỉ tiếc tại sao ngày ấy tôi không ngắm nhìn cây mai kỹ hơn để nó ở lại lâu hơn trong ký ức của tôi.

Nó đấy, cây mận dại vô cùng hiên ngang của tôi.

Mùa xuân tiếp tục gõ cửa nhà. Bằng bụi cây hoa mai màu hồng trồng trước khung cửa sổ. Nó có nhiều cánh, màu từ trắng sang hồng đậm. Cả năm trời nó lặng lẽ khoe những cánh lá màu xanh,nhìn chẳng có gì đặc biệt, chỉ là một bụi cây. Đến tháng ba, nó lặng lẽ cho ra những bông hoa bằng cúc áo màu trắng phơn phớt hồng, chi chít suốt cả cành. Tôi cuối xuống sát với nó ráng tìm một mùi hương nhưng không thấy. Nhìn kỹ nó gần giống một bông hoa hồng thu nhỏ hơn là một bông mai năm cánh. Nhưng tôi không chỉ nói về mai với mận, tôi nói đến những bông hoa đến vườn tôi mỗi độ xuân về. Và nó là một trong số đó. Khi mua về trồng, tôi không nghĩ nó sống qua nổi mùa hè tóe lửa ở đây. Thế mà nó đã ở với tôi được bốn năm rồi. Năm này sang năm khác, nó nở hoa, mọi người nhìn hỏi hoa gì vậy, chưa bao giờ thấy. Tôi có nó đã lâu, quên béng cả tên, chỉ biết nó ở đó, rất lặng lẽ, chịu đựng những hôm nóng đến cả trăm độ một cách can đảm, chịu đựng những hôm tuyết phủ đầy một cách can đảm không kém. Để rồi mỗi khi xuân về, nó nở hoa. Không tưng bừng nhưng là những đốm hồng mang mùa xuân tới. Chỉ là những đốm nhỏ nhưng đủ làm lòng tôi xôn xao. Sáng nay đi làm, nó vẫn còn nở và chờ tôi chiều về lại gặp nó với những bông hoa bé xíu mà tôi quên tên.   

Nó đấy, bụi cây mai bé nhỏ can cường của tôi.

Mùa xuân đầu tiên đến Bỉ, tôi nhớ cả nhà lặng đi nhìn những bụi cây mai vàng mọc dại dọc theo xa lộ. Những bông hoa vàng gợi nhớ đến Tết, đến một phần của xứ sở đã bỏ lại sau lưng. Sau đó mỗi độ xuân về, nhà tôi cắm những bông hoa này thay thế cho bình mai hồng chưng trong phòng khách nhà số 7. Và lấy làm tạm đủ. Sang đến Mỹ, tôi lạc nó mất mấy năm, có ý đi tìm lại nhưng không thấy. Xuống đến Texas, tôi lại càng tuyệt vọng đi tìm nó hơn rồi từ bỏ luôn. Tết năm nào lên chùa tôi hoang mang thấy nó được bày trên bàn thờ Phật. Tôi vừa lạy Phật vừa nhìn nó, thay vì nhìn Phật từ bi. Xong lễ tôi rón rén đến gần để xem hoa thật hay giả, len lén đưa tay bấm lên lá để bảo đảm không có cảm giác lụa là hay ny lông. Tôi đã đến tiệm cây cảnh của người Việt ở đây mấy lần nhưng không thấy cho nên cho rằng nó không thể nào sống được ở cái xứ Texas đất sét này. Và rồi bùm, nó ở đây, trên bàn thờ Phật trong ngôi chùa Việt ở FortWorth. Tôi mở chiến dịch săn lùng nó. Từ tiệm bán cây này sang tiệm bán cây khác. Khi thì không thấy khi thì đầy ra. Nó ở trong chậu nhựa, 12.00 một chậu. Quá rẻ so với công lao tôi đi tìm nó.  Tôi hân hoan đem về trồng bên hồ cá. Đã qua mùa xuân khá lâu, tôi chỉ thấy lá với cành không biết liệu nó có sống nổi để cho tôi xem những cánh hoa vàng tươi của nó hay không. Mùa hè, tôi tưới nước cho nó nhiều hơn hết thảy mọi cây khác, thông cảm nó thuộc dạng cây xứ lạnh, đến Texas thì chỉ có đổ mồ hôi. Mùa đông nó rụng lá, trơ cành. Tôi hàng ngày thăm nó sống chết ra sao bằng cách cào nhẹ vào thân cây xem màu xanh có còn hay không. Năm đầu tiên, tôi hồi hộp chờ nó nở hoa. Chờ mãi không thấy gì nên quên béng. Cho đến một hôm tôi mở cửa ra sân sau thấy vàng một góc hồ cá mới nhớ đến nó. Tất cả cây cối nhà tôi sống sót đến giờ phút này đều thuộc loại can trường. Nó là một trong số đó. Khí hậu Fort Worth không được như Dalat nên cây cối ra màu xanh là vui lắm, có hoa là cả một hạnh phúc. Những bông hoa mong mỏi bấy lâu nay là những gì còn hơn cả hạnh phúc. Tôi không chia xẻ điều này với ai được vì không ai hiểu tại sao tôi có thể vui sướng đến thế khi nhìn thấy những bông hoa vàng soi bóng bên hồ cá của mình.

Nó vững vàng cao lớn hàng ngày. Mùa xuân thời tiết mát mẻ, nó mạnh dạn đâm chồi nảy lá, mọc cành. Rồi đến lúc tôi phải cắt bớt cành của nó đi nếu không nó sẽ chọc thẳng vào người cắt cỏ, ý là chồng tôi, nếu léng phéng đến gần. Tôi không muốn nó bị đào gốc vứt bỏ nên gắng tỉa tót nó hết sức cho nó khỏi làm phiền người khác. Nó chiều theo ý tôi, nở cả hoa ở những chỗ cành bị cắt gọn. Hoa không mùi nhưng tôi nào có nề hà gì. Màu vàng của nó thắp sáng một góc vườn những khi sáng sớm thức dậy, trời đất còn tờ mờ trong màn sương mù nhè nhẹ. Màu vàng của nó rực rỡ khi nắng lên cao rồi đằm thắm khi hoàng hôn buông xuống. Cả nhà không hiểu tại sao tôi cứ lảng vảng quanh nó. Chỉ vì nó gợi nhớ đến những tháng năm đầu tiên tha hương xứ người, vịn vào màu vàng của nó để qua những năm tháng đầu tiên trong đời không Tết, không pháo, không mai hồng.

Nó đấy, cây mai vàng xa xứ của cả nhà bên Bỉ.

Và như thế, mùa xuân đã vào nhà tôi.

Lan Hương

Fort Worth 03/10/2016